← Alle gidsen

Aanwezigheid detecteren met Bluetooth, ESP32 en Home Assistant: wat werkt en wat niet

“Doe het licht aan als mijn telefoon thuiskomt” klinkt simpel. Met een ESP32 die Bluetooth-apparaten zoekt lijkt het zelfs geschikt voor een weekendproject. In de praktijk loop je al snel vast op het MAC-adres van de telefoon, dat steeds verandert. Hieronder lees je waarom, en welke methoden wél betrouwbaar zijn.

ESP32 als Bluetooth-scanner naast een Home Assistant-dashboard
De scanner in de kast, en het dashboard waar de aanwezigheid binnenkomt.

Waarom MAC-adressen niet meer werken

Moderne telefoons gebruiken voor Bluetooth Low Energy een willekeurig, wisselend adres, een zogeheten resolvable private address. Dat voorkomt dat winkels of onbekenden je kunnen volgen aan de hand van een vast adres. Het adres verandert regelmatig, vaak ongeveer elke vijftien minuten. Een ESP32 die zoekt naar “het Bluetooth-adres van mijn telefoon” ziet dus steeds een ander adres en herkent de telefoon niet.

In theorie kun je zo’n wisselend adres wel herleiden met een geheime sleutel, de Identity Resolving Key (IRK). Op veel Android-toestellen, waaronder Samsung, kom je daar zonder root-toegang niet aan. Dat is een bewuste privacykeuze van de fabrikant, geen fout in jouw opstelling.

Methode 1: de telefoon als iBeacon laten uitzenden

De Home Assistant Companion-app voor Android kan de telefoon een iBeacon-signaal laten uitzenden met een vaste UUID die je zelf kiest (de “BLE Transmitter”-functie). Een ESP32 met esp32_ble_tracker kan daar vervolgens op filteren met een ble_presence-binary-sensor met die UUID. Zo hoef je geen MAC-adres te kennen. Nadeel: het kost wat extra batterij en de functie moet in de app actief blijven.

Methode 2: een verbinding als trigger

In plaats van te zoeken laat je de telefoon verbinding maken met de ESP32. Daarvoor zet je op de ESP32 een BLE-server op. Zodra een apparaat verbindt of de verbinding verbreekt, zet je een template-binary-sensor in ESPHome aan of uit, en die verschijnt als entiteit in Home Assistant. De telefoon kan dat doen via de Bluetooth-instellingen of een app als nRF Connect.

Gebruik je de pairing-methode “Just Works”, dan is er geen wachtwoord nodig. Dat is handig, maar ook onveilig: iedereen binnen bereik kan verbinden en dus de entiteit schakelen. Gebruik dit daarom alleen voor onschuldige dingen zoals een lamp, nooit voor een deurslot of alarmsysteem.

Methode 3: Bermuda BLE Trilateration

Het HACS-project Bermuda BLE Trilateration combineert meerdere Bluetooth-ontvangers (bijvoorbeeld ESP32’s met Bluetooth-proxy) en bepaalt per kamer waar een apparaat zit. Het kan ook met wisselende adressen omgaan als je de sleutel van het apparaat hebt, of als je de iBeacon-methode gebruikt. Het is krachtiger, maar ook meer werk om in te stellen.

Methode 4: aanwezigheid via je wifi

Veel routers kunnen laten zien welke apparaten verbonden zijn. Met de ingebouwde integratie voor je router ziet Home Assistant dan of je telefoon thuis is. Dat werkt per kamer niet, maar thuis of weg gaat meestal prima, als je telefoon een vast adres per netwerk gebruikt of je de willekeurige MAC-functie voor je thuisnetwerk uitzet.

Welke kies je?

  • Alleen thuis of weg: kies wifi-aanwezigheid of de Companion-app zelf.
  • Per kamer: kies iBeacon met meerdere ESP32-ontvangers, eventueel met Bermuda.
  • Handige knop of schakelaar via de telefoon: kies de BLE-serververbinding, voor onschuldige toepassingen.

Vragen of een fout gevonden?

Staat er iets onduidelijks of onjuists in deze gids, of heb je een aanvulling? Laat het me weten via de contactpagina. Meer uitleg over wat ik bouw lees je op Over mij, en meer gidsen vind je in het overzicht.

Home Assistant-dashboard met een persoon die thuis is
Uiteindelijk gaat het hier om: klopt de status als ik thuiskom of wegga?

Wat niet werkt (en waarom)

  • Een telefoon volgen op MAC-adres. Zowel iOS als Android randomiseren het MAC-adres tegenwoordig bij het scannen. Het adres dat je gisteren zag, is morgen een ander. Elke gids die dit nog adviseert, is verouderd.
  • Een klassieke Bluetooth-koppeling openhouden als aanwezigheidssignaal. Werkt technisch, maar vreet accu en zorgt ervoor dat je telefoon niet meer met andere apparaten kan praten. Niet doen voor iets wat 24 uur per dag moet draaien.
  • Alleen op Bluetooth vertrouwen. BLE-signaal loop door muren heen en is afhankelijk van waar je telefoon ligt. Zet je hem in de slaapkamer, dan ben je "thuis" zodra je boven bent.
  • Te veel scanners tegelijk. Elke ESP32 die continu scant, gebruikt dezelfde 2,4 GHz-radio als zijn wifi-verbinding. Meer scanners betekent niet automatisch betere detectie: je krijgt ook meer ruis en meer verkeer op je netwerk.

Snel oplossen: symptoom, oorzaak, oplossing

SymptoomMeestal de oorzaakOplossing
Sensor ziet de telefoon nooitMAC-randomisatie of telefoon zendt niet uitCompanion-app met beacon of een wifi-gebaseerde methode gebruiken
Detectie duurt minutenScaninterval te lang of apparaat in slaapstandInterval verlagen en de app achtergrondtoegang geven
Ik ben "thuis" terwijl ik weg benSignaal reikt te ver, of een huisgenoot wordt gedetecteerdPer persoon een eigen sensor gebruiken en op afstand filteren
Werkt na een telefoonupdate niet meerNieuwe privacy-instelling of energiebesparingApp-machtigingen opnieuw controleren en de methode heroverwegen
Bord valt weg van het netwerkWifi en BLE delen dezelfde radioScanner dichter bij de router plaatsen of vaste wifi-verbinding forceren

Veelgestelde vragen

Wat is de betrouwbaarste methode?

Voor de meeste huishoudens: een combinatie van de Companion-app met zones en een wifi-gebaseerde check (DHCP of een ping). Bluetooth is een mooie aanvulling voor fijnmazige detectie binnen huis, maar te fragiel als enige bron.

Werkt dit ook met een iPhone?

Ja, maar met beperkingen. iOS staat achtergrond-uitzending alleen toe via specifieke manieren (iBeacon of de Companion-app). Reken op tragere detectie dan bij Android.

Hoeveel scanners heb ik nodig?

Voor een gemiddeld huis: één of twee, centraal opgesteld. Meet eerst met één scanner een week lang en kijk waar de gaten zitten. Meer scanners plaatsen voordat je dat weet, levert alleen meer afstelling en frustratie op.

Verder lezen

← ESP32 flashen mislukt? “flash read err, 1000” en andere USB-problemen oplossenNginx in Docker: 403 Forbidden en een lege pagina oplossen →