De meeste aanwezigheidsautomatiseringen sneuvelen niet door de automatisering, maar door de detectie. Een telefoon volgen op Bluetooth-MAC-adres werkt niet meer, en een ESP32 die continu scant kost stroom en levert ruis. Je router weet iets veel simpeler: welke apparaten zijn er nu verbonden?
Waarom de router vaak de betere bron is
Je router ziet elk apparaat dat via wifi of kabel verbonden is. Die informatie is er al, kost geen extra hardware, geen batterij en geen extra scanner in de kamer. Het nadeel: de router weet alleen "verbonden" of "niet verbonden", niet hoe ver je van huis bent. Voor "is er iemand thuis" is dat precies genoeg.
Methode 1: DHCP-detectie (de eenvoudigste)
Je router kent elk apparaat dat een IP-adres heeft gekregen. Met een integratie zoals Ubiquiti UniFi, Fritz!Box of AVM lees je die lijst uit in Home Assistant. Voor routers zonder integratie kun je de DHCP-leases uitlezen via SNMP of via een script dat de lijst ophaalt.
Belangrijk: zet vaste IP-adressen of DHCP-reserveringen per apparaat. Anders weet je niet meer welk adres bij wie hoort, en je detectie wordt een loterij.
Methode 2: pingen
Een simpele en verrassend betrouwbare optie: laat Home Assistant elk apparaat periodiek pingen met de Ping-integratie of een device_tracker op basis van nmap. Is de telefoon bereikbaar, dan is hij thuis.
device_tracker:
- platform: ping
hosts:
telefoon_yulian: 192.168.2.31
count: 3
scan_interval: 60
Nadeel: telefoons zetten wifi soms uit in slaapstand, waardoor je onterecht "weg" bent. Daarom is een combinatie met een tweede bron verstandig.
Methode 3: de Companion-app met zones
De Home Assistant Companion-app stuurt locatie-updates en kan geofencing-zones aan. Dat werkt ook als je niet thuis bent, en is de enige methode die onderscheid maakt tussen "thuis" en "in de buurt". Nadeel: je bent afhankelijk van de telefoon, de app en de achtergrondrechten.
Wat niet werkt (en waarom)
- Alleen pingen en verder niets. Telefoons vallen in slaapstand en stoppen met antwoorden. Zonder tweede bron zie je ze elke avond "vertrekken".
- Werken met vaste IP-adressen zonder reservering. De router kan een adres opnieuw uitdelen en dan pingt HA naar het verkeerde apparaat.
- Detectie per MAC-adres in de clientlijst combineren met randomisatie. Moderne telefoons wisselen van MAC per netwerk. Gebruik de DHCP-naam of de reservering, niet het MAC-adres.
- Een scanner per kamer plaatsen. Voor "is er iemand thuis" is dat overkill; je krijgt alleen meer sensoren om af te stellen.
Snel oplossen: symptoom, oorzaak, oplossing
| Symptoom | Meestal de oorzaak | Oplossing |
|---|---|---|
| Ik ben "weg" terwijl ik thuis ben | Telefoon in slaapstand, wifi uit | Tweede bron toevoegen (Companion-app of DHCP) |
| Detectie duurt minuten | Scaninterval te lang | Interval verlagen naar 30–60 seconden |
| Verkeerd apparaat gedetecteerd | IP-adres opnieuw uitgegeven | DHCP-reservering per apparaat instellen |
| Automatisering gaat 's nachts af | Telefoon laadt en valt uit wifi | Een tijdsvoorwaarde toevoegen of opladen negeren |
| Werkt niet na een routerupdate | Integratie of API gewijzigd | Integratie bijwerken en opnieuw inloggen |
Veelgestelde vragen
Wat is de beste combinatie?
Bij mij: DHCP-detectie als hoofdbron (snel en betrouwbaar binnen), de Companion-app als tweede bron voor buitenshuis, en een tijdsvoorwaarde in de automatisering. Geen Bluetooth-scanner meer nodig.
Werkt dit met elke router?
Nee. UniFi, Fritz!Box en sommige Asus-modellen hebben kant-en-klare integraties. Bij andere routers gebruik je SNMP of pingen – dat werkt altijd, maar is minder precies.
Is dit privacygevoelig?
Je verzamelt wel wanneer iemand thuis is. Doe dat alleen voor je eigen huishouden, met toestemming van de mensen om wie het gaat, en bewaar de geschiedenis niet langer dan nodig.
Een betrouwbare aanwezigheidsstatus opbouwen
Gebruik niet één kort moment zonder netwerkverbinding als bewijs dat iemand weg is. Een telefoon kan tijdelijk wisselen tussen wifi-punten, energiebesparing kan de wifi uitschakelen en een router kan zijn apparatenlijst met vertraging bijwerken. Een korte vertraging voorkomt dat lampen steeds aan en uit gaan.
Een bruikbare opzet heeft daarom twee toestanden: thuis en niet_thuis. Laat Home Assistant pas naar niet_thuis gaan nadat het apparaat bijvoorbeeld enkele minuten afwezig is. De exacte wachttijd hangt af van je router en hoe snel je automatisering moet reageren.
Vaste IP-adressen en herkenning
Als je een ping- of routerintegratie gebruikt, helpt een DHCP-reservering. Je router deelt het apparaat dan steeds hetzelfde lokale IP-adres uit. Dit voorkomt dat een automatisering na een nieuw IP-adres naar het verkeerde apparaat kijkt. Een reservering verandert niets aan de privacy-instelling voor privé-adressen op telefoons: controleer of het gebruikte wifi-netwerk een vast privé-MAC-adres gebruikt en houd er rekening mee dat dit per netwerk kan verschillen.
Testplan voordat je lampen automatiseert
- Bekijk eerst alleen de status van de telefoon in Home Assistant.
- Loop met de telefoon van wifi-bereik weg en noteer hoe lang de status nodig heeft.
- Kom terug en controleer of de status vanzelf herstelt.
- Herhaal dit na een herstart van router en Home Assistant.
- Koppel pas daarna een lamp of alarm aan de status.
Veelvoorkomende problemen
| Probleem | Controle |
|---|---|
| Apparaat blijft thuis | Controleer of de router de oude clientvermelding vasthoudt en verhoog eventueel de detectie-time-out. |
| Apparaat wisselt steeds | Gebruik een vertraging voordat de afwezigheidsstatus wordt bevestigd. |
| Na routerupdate werkt detectie niet | Controleer of de routerintegratie nog toegang heeft en of de apparaatnaam of API veranderde. |
| Telefoon heeft nieuw adres | Controleer DHCP-reservering en de privé-adresinstelling van het wifi-netwerk. |
Privacytip: aanwezigheid is gevoelige informatie over iemands routine. Beperk toegang tot deze entiteiten en deel dashboards niet openbaar.
Verder lezen
- Aanwezigheid met Bluetooth, ESP32 en Home Assistant – waarom dat vaak niet werkt.
- ESP32 deep sleep – als je toch een accu-sensor wilt gebruiken.
- Home Assistant back-ups: zo herstel je ze echt – eerst een back-up, dan automatiseren.